TRZEBOWNISKO

• Wiejski Serwis Internetowy: www.naszetrebownisko.wist.com.pl
• Trzebownisko, jako siedziba gminy, jest największą miejscowością: liczy 3084 mieszkańców, zajmuje obszar 760 ha, z czego grunty rolne to 570 ha; 3377 to liczba działek ewidencyjnych, w tym jest 1100 działek zabudowanych;
• Wieś położona jest na średniej wysokości 202 metry nad poziomem morza; najwyższy punkt na terenie szklarni sięga 211 metrów;
• Miejscowość leży nad rzeką Wisłok, na 156 - kilometrze od jej źródeł na Kiczerze w Beskidzie;
• 13 firm działających na terenie wsi zatrudnia więcej niż 5 pracowników. Największe z nich to: Przedsiębiorstwo Budowlane HATRBEX, Rzeszowska Spółdzielnia Mleczarska RESMLECZ, firma CIS, Gospodarstwo Ogrodnicze;
• Do najbardziej popularnych nazwisk nalezą: Bereś (93 osoby), Kot - 79, Tomaka – 72, Tomasik – 69, Ataman – 52, Kloc – 48, Kogutek – 26, Motyka 15.

Trochę historii
Jak twierdzą mieszkańcy, nazwa wsi pochodzi od trzebienia wielkiej Puszczy Sandomierskiej, która przed wiekami sięgała naszych okolic. W źródłach pisanych nazwa wsi pojawia się po raz pierwszy w roku 1416. W dokumencie kapituły przemyskiej wymieniono wieś Trzebownycza, jako osadę wchodzącą w skład districtus Rzeszów. Przez następne 200 lat nieszczęściem były kilkakrotne najazdy Tatarów, największy w 1624 roku. W 1744 roku, po ogromnych ulewach, płynący obok Wisłok zmienił koryto śladem niewielkiej Strugi; po dawnym korycie pozostało tzw. Stare Wisłoczysko. Wieś należała do bogatszych. Gros jej mieszkańców (w 1785 roku było ich 579 osób zamieszkałych w 140 chatach), to byli kmiecie posiadający po dwa łany (ponad 7 ha), pozostali to zagrodnicy (do 80 arów) i komornicy (bez ziemi). W 1888 roku dwie trzecie drewniano - słomianych zabudowań stawił ogień, w wyniku największego w dziejach wsi pożaru.

W drugiej połowie XIX wieku ponad 100 trzebowniczan wyjechało za Ocean w poszukiwaniu chleba. W okresie międzywojennym, źródłem utrzymania była hodowla krów mlecznych; ok. 250 chłopów odstawiało codziennie od kilkudziesięciu do 50 l mleka. Prężnie działała Spółka Mleczarska, kółko rolnicze, Kasa Stefczyka. W 1937 roku uczniowie i nauczyciele przenieśli się ze starej szkółki (istniała od roku 1873, najpierw jako jednaklasowa), do nowego jednopiętrowego budynku na zakręcie, służącego młodzieży do dziś. Jednakże tutaj kończyła się definitywnie edukacja wiejskich dzieci; zaledwie kilka kontynuowało naukę w rzeszowskim gimnazjum i w Szkole Rolniczej w Miłocinie.

II wojna światowa to dla trzebowniczan etap szczególnie dramatyczny, ale i heroiczny. Wielu mieszkańców było zaangażowanych w ruchu oporu: w lewicowej Gwardii Ludowej i PPR, a także w strukturach Armii Krajowej. Śmierć poniosło co najmniej 25 osób poległych w walce frontowej w 1939 i 1944 roku, a także zamordowanych przez hitlerowców. Co najmniej 37 osób otarło się o śmierć przechodząc obozy, kazamaty gestapo, łapanki zakładników. W 1973 roku wieś uhonorowano Krzyżem Grunwaldu II klasy.

Po wyzwoleniu, 2 sierpnia 1944 roku, mieszkańcy wsi szybko włączyli się w nurt społeczno – gospodarczych przeobrażeń. W 1947 roku do wsi dotarło światło elektryczne, w 1969 roku - trzebowniczanie, społecznym wysiłkiem, zafundowali sobie wodociągi, w 1978 – sieć gazową, pod koniec lat dziewięćdziesiątych – kanalizację.

Z początkiem 1973 roku Trzebownisko znów odzyskało rangę siedziby dużej gminy zbiorczej; wcześniej taką rolę pełniło w latach 1934 – 1954. Stopniowo następowała zmiana charakteru gospodarczego wsi. Dziś w sołectwie pozostało kilkanaście krów (w 1948 roku było ich 900) i 12 koni (przed półwieczem blisko 300). Warunki życia wcale nie ustępują tym, jaki dysponują rzeszowianie; prawie w każdej rodzinie jest samochód, domy łączy ze światem 970 telefonów stacjonarnych, blisko 200 rodzin korzysta z dobrodziejstwa internetu.

Społecznikowskie pasje trzebowniczan
Trzebownisko przez dziesięciolecia przodowało w powiecie i w gminie aktywnością swych mieszkańców, ludzi otwartych na postęp i rozwój. Dlatego, zawsze miały tutaj swych zwolenników: ruch spółdzielczy czy tzw. czyny społeczne. Tutaj powstały pierwsze w okolicy organizacje społeczne takie jak: spółka mleczarska, kasa zapomogowa, kółko rolnicze, wspólna betoniarnia. W 1906 roku podjęła działalność Ochotnicza Straż Pożarna. Na początku lat sześćdziesiątych strażacy wybudowali nową remizę. Tuż po II wojnie zorganizowały się kobiety i sportowcy. Liczące dziś prawie 75 członkiń koło KGW było i jest inicjatorem i propagatorem nowoczesnego gospodarowania, szerzyło dobre obyczaje, skutecznie pomagało w rozwoju oświaty i kultury. Sportowcy z Ludowego Klubu Sportowego, którzy od jesieni 2007 roku dysponują nowym stadionem, starają się godnie kultywować bogate tradycje swych przodków – m.in. cyklistów Atamanów słynnych w latach dwudziestych czy Staszka Majchra reprezentacyjnego bramkarza Polski z lat sześćdziesiątych.
Nowy impuls życiu społecznemu i kulturalnemu sołectwa dało Stowarzyszenie Przyjaciół Trzebowniska, zorganizowane w grudniu 2006 roku. Efektem tej pracy jest m.in.: uruchomienie Wiejskiego Serwisu Internetowego NASZE TRZEBOWNISKO, wydanie kalendarza na 2008 rok „Trzebownisko z lotu ptaka” oraz przygotowanie I edycji konkursu dla uczniów „Znam swoja wieś”.

Młodzież naszą dumą
Wiodącą rolę w gminnej oświacie odgrywają: Szkoła Podstawowa w Trzebownisku im. bpa Wojciecha Tomaki, i działające od 1999 roku, Gimnazjum Publiczne. Decyduje o tym wielkość placówek (łącznie ok. 400 uczniów i 50 nauczycieli) jak i długoletnie tradycje. Pierwsza jednoklasowa szkoła ludowa ruszyła w Trzebownisku już w 1873 roku. Równo sto lat później, w 1973 roku, funkcjonowała tu Gminna Szkoła Zbiorcza.
Mimo kilkakrotnej rozbudowy obiektów szkolnych, warunki pracy uczniów i nauczycieli pozostawiały wiele do życzenia. Sytuację tę zmienił diametralnie rok 2008. We wrześniu tego roku podjął pracę nowy kompleks gimnazjalny, budowany na miejscu dawnego boiska sportowego „Grunwald”. Jednopiętrowy budynek mieści 2 sale dla przedszkolaków, 6 sal lekcyjnych dla gimnazjalistów, pracownię komputerową, świetlicę, stołówkę, sale do rehabilitacji. Obok powstała piękna sala gimnastyczna, boiska sportowe, rozległe parkingi. Całość kosztowała 10 mln złotych, pochodzących z budżetu gminy.

Wierni naukom świętego Wojciecha
Mieszkańcy Trzebowniska przez wieki należeli do parafii w Staromieściu. Na tamtejszym cmentarzu grzebano też zmarłych trzebowniczan. Dopiero w 1945 powstała we wsi parafia. Intensywnie przystąpiono do prac przy budowie kościoła. Zakończono je w 1952 roku. Dużą pomoc w rozwoju parafii oraz tworzeniu jej zasobów materialnych odegrał pochodzący z Trzebowniska pb Wojciech Tomaka, sufragan diecezji przemyskiej w latach 1933 – 1967. Pod koniec lat dziewięćdziesiątych, świątynię rozbudowano i unowocześniono. Patronem parafii jest święty Wojciech; odpust parafialny 23 kwietnia i 8 grudnia (NP NMP). W 1992 roku poświęcono nowy Dom Parafialny. Ważną rolę w rozwoju życia duchowego społeczności wsi odgrywają organizacje przykościelne: Klub Katolicki, odział Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży, zespół „Caritas”, a także działający od 30 lat chór parafialny „Echo”. Reprezentuje wysoki poziom artystyczny; przekonali się o tym słuchacze w kraju ale i zagranicą - zespół koncertował m.in. na Ukrainie i na Litwie.

Wieś to, czy miasto...
Jeszcze do lat siedemdziesiątych XX wieku, Trzebownisko było ważnym terenem produkcji rolniczej – zapleczem surowcowym dla mleczarni oraz zakładów przetwórstwa owoców i warzyw, mięsa a także drobiu. W ciągu ostatnich dziesięcioleci zasadniczo zmienił się profil gospodarki wsi - z rolniczo – przemysłowej na przemysłową. Produkcja żywności z pola i zagrody przeniosła się do obiektów fabrycznych – do nowoczesnych szklarni ( od 1981 roku funkcjonuje Gospodarstwo Ogrodnicze, które na 6 ha szklarni prowadzi produkcję pomidorów i ogórków), a także do hal Rzeszowskiej Spółdzielni Mleczarskiej RESMLECZ, zatrudniającej ok. 380 osób. Od kilku lat, w dzielnicy przemysłowej na Zawodziu, w nowoczesnym biurowcu ma swą siedzibę Przedsiębiorstwo Budowlane HARTBEX, znany w regionie ale i na rynku niemieckim wykonawca budownictwa przemysłowego i mieszkalnego. To właśnie jego ekipy wznoszą nowe duże osiedle na staromiejskich polach.
Na mapie Trzebowniska funkcjonuje ogółem 13 firm zatrudniających powyżej 5 pracowników. Oprócz wymienionych działają jeszcze m.in.: filia Zakładu Budowlanego J. Firleja, firma CIS produkująca piankę poliuretanową i cegłę silikatową, szkółki ogrodnicze, firmy WARAN i MET-BAJ zapewniające artykuły na wyposażenie sklepów i magazynów, skład budowlany KOT- BUD, a także apteka VIOLA, sklepy z art. spożywczo – przemysłowymi AS, MIX oraz WENUS. W Budynku Domu Ludowego na klientów czeka Poczta Polska oraz punkt kasowy BS Jasionka. 150 metrów dalej, w Ośrodku Zdrowia, przyjmują pacjentów specjaliści NZOZ PROFAMILIA.

Plany na jutro
Po konsultacjach na zebraniach wiejskich, po zatwierdzeniu opracowania przez Radę Sołecką, 22 lutego 2008 roku Rada Gminy Trzebownisko uchwaliła Plan Odnowy Sołectwa Trzebownisko (POM Trzebownisko) na lata 2008 – 2015.
Jest to dokument określający najważniejsze przedsięwzięcia inwestycyjne i organizatorskie (łącznie ze szczegółowym kosztorysem), które maja zapewnić zrównoważony rozwój gospodarczy i społeczny wsi oraz służyć dalszej poprawie warunków życia codziennego mieszkańców. Cały dokument dostępny jest m.in. w Wiejskim Serwisie Internetowym w dziale PLANY NA JUTRO. Adres:

www.naszetrzebownisko.wist.com.pl
Informację opracował Zarząd Stowarzyszenia Przyjaciół Trzebowniska